Παρασκευή, 20 Ιουλίου 2012

Η φλογοβόλος πίστη


Αγρυπνία για τον Άγιο της μέρας και του θέρους εν γένει. Σκοντάφτεις στη μακροθυμία του Αποστόλου και στην Ιώβεια υπομονή ξανά. Ο Ηλίας εντός του αποστολικού αναγνώσματος, εντός του Ευαγγελίου μετά. Μυστήριο πέπλο σκεπάζει τα στασίδια. Σιωπή λυγμική κρύβεται στα ερείσματα του ναού και στις γωνιές του. Αφοπλίζει το Θεό ξανά. Η αγρυπνία ως παραμυθία. Τι νομίζει κανείς; Σκορπούν οι θαμώνες της νύκτας, αφήνοντας πίσω τους το ημίφως των λύχνων και το σμήνος των κεριών για όσους παρευρίσκονται, για όσους απουσιάζουν. Υπέρ των δι' ευλόγους αιτίας απολειφθέντων κι ένα αντίδωρο στη φούχτα, μπουκιά-μπουκιά ως το σπίτι. Άξαφνα εμπρός σου το πυρίμορφο άρμα που αφάρπαξε τον προφήτη στην ενδοχώρα του ουρανού. Ήταν της μνήμης του, όταν άξαφνα εμπρός σου ενεφανίσθη ο πυρφόρος ρους του ποταμού που αφάρπαξε το λόγο στην ενδοχώρα του και στο πρώτο ποίημα για χάρη του. Νωρίτερα, στον ποδηλατόδρομο της πόλης, δεντρογαλιές σε προσπερνούν απρόσκοπτες, θηρεύοντας απάγκιο για τη νύχτα κατά το σιωπητήριο που σημαίνει για τα θηρία της γης και τα σερνάμενά της το σούρουπο. Ούτε μια δεν ενεφανίσθη κατά την κατάβαση και την ανάβαση έπειτα προς το ασκηταριό του Νικάνορος την 3η Ιουλίου και παρά τον Αλιάκμονα ποταμό. Παρακολουθείς τις εργασίες στην περιοχή εκ του μακρόθεν.

Η Παναγιά στο Τορνίκι θέση έλαβε στα υψώματα, έπειτα από τη διάσωσή της, προκειμένου να μην καταβυθιστεί στα βαθυπράσινα νερά του. Παρόμοιο γεγονός, να "σηκώσεις" εκκλησιά για να τη σώσεις, δε μνημονεύεται, όσο κι αν ψάξει κανείς.
Κόντεψες να μην την αναγνωρίσεις, καθώς σε εργοτάξιο την είδες πέρυσι, περιζωσμένη σε γάζες επούλωσης. Έσκυψες τότε και μες στα χώματα ανέσυρες αλυσίδα μικρή, ενθύμιο θυμιατηρίου, ποιος ξέρει πού διασωσμένου ή χαμένου για πάντα. Τη φυλάς ως φυλαχτό από έναν κόσμο αρχαίο σχεδόν που ήρθε μες στα χέρια σου. Της υπομονής λοιπόν και πολυεύσπλαγχνος είναι ο Κύριος και οικτίρμων εξ εγκάτων. Αμήν του Ιουλίου.


"Ὑπόδειγμα λάβετε, ἀδελφοί μου, τῆς κακοπαθείας καὶ τῆς μακροθυμίας τοὺς προφήτας, οἳ ἐλάλησαν τῷ ὀνόματι Κυρίου.

Ἰδοὺ μακαρίζομεν τοὺς ὑπομένοντας· τὴν ὑπομονὴν Ἰὼβ ἠκούσατε, καὶ τὸ τέλος Κυρίου εἴδετε, ὅτι πολύσπλαγχνός ἐστιν ὁ Κύριος καὶ οἰκτίρμων. Πρὸ πάντων δέ, ἀδελφοί μου, μὴ ὀμνύετε μήτε τὸν οὐρανὸν μήτε τὴν γῆν μήτε ἄλλον τινὰ ὅρκον· ἤτω δὲ ὑμῶν τὸ ναὶ ναί, καὶ τὸ οὒ οὔ, ἵνα μὴ εἰς ὑπόκρισιν πέσητε.

Κακοπαθεῖ τις ἐν ὑμῖν; Προσευχέσθω· εὐθυμεῖ τις; Ψαλλέτω.

Ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας, καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ' αὐτὸν ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου· καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα, καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ Κύριος· κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ.

Ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα, καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε· πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη.

Ἠλίας ἄνθρωπος ἦν ὁμοιοπαθὴς ἡμῖν, καὶ προσευχῇ προσηύξατο τοῦ μὴ βρέξαι, καὶ οὐκ ἔβρεξεν ἐπὶ τῆς γῆς ἐνιαυτοὺς τρεῖς καὶ μῆνας ἕξ· καὶ πάλιν προσηύξατο, καὶ ὁ οὐρανὸς ὑετὸν ἔδωκε καὶ ἡ γῆ ἐβλάστησε τὸν καρπὸν αὐτῆς.

Ἀδελφοί, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν, γινωσκέτω ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ σώσει ψυχὴν ἐκ θανάτου καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν".

Επιστολή Ιακώβου ε. στ.10-20

Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2012

Θάλασσα που δε βλέπουμε



Θάλασσα που δε βλέπουμε
και θάλασσα που καρτερούμε
Θάλασσα, όπως μνήμη.
Ή θάλασσα, όπως σιωπή.
Θάλασσα, όπως ζωή. Ακόμη.

Θάλασσα όπως Θεός.

Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012

"Ο κάμπος στις φλόγες"

Ποίηση με ένδυμα τον πεζό λόγο. Ποίηση που ανεβαίνει στο δικό του τροχήλατο και γίνεται διήγημα. Τα διηγήματα του Χουάν Ρούλφο "Ο κάμπος στις φλόγες" μαζί με το μυθιστόρημά του "Πέδρο Πάραμο" συνιστούν μια ελάχιστη, για τα χνάρια που άφησε σε σύγχρονους και μεταγενέστερους, συγγραφική συγκομιδή. Λόγος στεγνός, δηλαδή λιτός και εξαιρετικά δραστικός, όπως και η στέγνια του Μεγάλου Κάμπου, εκεί όπου εντάσσει τη δράση των ηρώων του, εκεί όπου υπάρχει και ο ίδιος, μες σε ηφαίστεια και βουνά, σε μια ημιερημώδη έκταση της επαρχίας Χαλίσκο του Μεξικού.
Διαβάζεις, όπως πίνεις.


"ΜΑΣ ΔΩΣΑΝΕ ΤΗ ΓΗ"

Τόσες ώρες περπάτημα χωρίς να βρούμε ούτ' έναν ίσκιο δέντρου, ούτ΄ έναν σπόρο δέντρου, ούτε μια ρίζα από τίποτα, και τώρα ακούμε να γαβγίζουν τα σκυλιά.
Κάποιες φορές, στη μέση αυτού του δρόμου δίχως όχθες, πιστέψαμε πως δε θα υπήρχε τίποτα μετά. Πως τίποτα δε θα βρισκότανε στην άλλη μεριά, στο τέρμα ετούτης της πεδιάδας που σκίζεται από ρωγμές και ξερά ρυάκια. Κι όμως, υπάρχει κάτι. Ένα χωριό. Ακούς τα σκυλιά που γαβγίζουν και νιώθεις στον αέρα τη μυρωδιά του καπνού, κι απολαμβάνεις τη μυρωδιά των ανθρώπων σαν να' ταν μια ελπίδα.
Μα το χωριό βρίσκεται ακόμα πολύ μακριά. Κοντά το φέρνει ο άνεμος.
[...]
Δε λέμε τι σκεφτόμαστε. Πάει πολύς καιρός που έχουμε χάσει πια την όρεξη για λόγια. Την τέλεψε η ζέστη. Ίσως μιλούσαμε εύκολα σε άλλα μέρη, εδώ όμως θέλει κόπο. Εδώ μιλάς κι οι λέξεις πυρώνουν μες στο στόμα σου μαζί με τη ζέστη απ' έξω και σου ξεραίνουνε τη γλώσσα μέχρι που κόβεται η ανάσα σου. Έτσι έχουν εδώ τα πράματα. Γι' αυτό κανείς δε θέλει να μιλά.
[...]
Αρχίσαμε ξανά να περπατάμε. Είχαμε σταματήσει για να δούμε τη βροχή. Δεν έβρεξε. Και τώρα ξαναρχίζουμε να περπατάμε. Κι εγώ σκέφτομαι πως έχουμε περπατήσει πιο πολύ από τον δρόμο που' χουμε αφήσει πίσω μας. Αυτό σκέφτομαι.

JUAN RULFO, Ο κάμπος  στις φλόγες (μτφρ.Έφη Γιαννοπούλου), Πατάκης 2011
[Η φωτογραφία είναι του ίδιου του συγγραφέα, που υπήρξε μανιώδης φωτογράφος τύπου Εμπειρίκου]

Σάββατο, 7 Ιουλίου 2012

Ο δένδρος της ποίησης



"Δε μου φτάνει μια ζωή για να θυμάμαι" είπε τότε το δέντρο
κι ένιωσε τις ρίζες του να μεγαλώνουν και ν' απλώνουν
τόσο που δεν χωρούσε πια στον τόπο που του είχαν ορίσει
αφού άρχισαν πια οι ρίζες του ν' ανθίζουν
και στεφάνι να γίνονται
στεφάνι κάτω απ' το πιθάρι
και πέρα απ' το κελί του
στεφάνι που πλεκόταν στα τοιχώματα
και διψούσε δρόμο να βρει και μονοπάτι
προς το φως και όπου η ζωή
και τον βρήκε
έστω κι αν αφέθηκε να το ξεριζώσουν
και να το στήσουν αλλού
εκεί όπου το φως
και η ζωή
ή απλώς η φλογοβόλος μνήμη.

Κυριακή, 1 Ιουλίου 2012

Παραλογή Ιουλίου



Να με θυμάσαι
βασιλικά να τρίβεις στις παλάμες σου για να θυμάσαι
και δάκρυα πολλά να χύνεις όταν με θυμάσαι
όταν σημαίνει Ναύπακτος–Αράχοβα-Δεσκάτη
όταν περνάς Γαλήνης 18 –που δεν περνάς – να με θυμάσαι
εκεί χαρτιά μισογραμμένα
παιδιά που μεγαλώνουν
Ηλίας –Γιάννης – τα παιδιά μου
εκεί παράπονο Ερμιόνη
περαστικός Μιχάλης και Χρήστος των χρωμάτων
βασιλικά να τρίβεις για να με θυμάσαι όταν σημαίνει Σάββατο
Μαυρομιχάλη 8
ο Φίλιππος μαζί μας
αχ Γεωργία – Γιάννη – Έκτορα – Νίκο –Γιώργο – να τους πεις…
να με θυμάστε
Οβρένοβιτς και Παυσανίου
όπου πάτε με Πόπη και Μυρσίνη και Γιαννάκη
και μη μου γράφεις
δεν σκέφτεσαι εμένα όταν γράφεις
σκέφτεσαι αυτό που γράφεις
κι εγώ ζητάω μνή-μη
πεινάω μνή-μη και διψάω μνή-μη
και μη σας βγάλω απ’ τη ζωή σας
δεν το θέλω
εσύ το θέλησες
θυμήσου
χωρίς εσένα δεν υπάρχω
χωρίς εμάς είστε μειοψηφία (όλοι μαζί)
χωρίς εσάς οστά γεγυμνωμένα
και μην ακούς πάνω και κάτω κόσμος
είσαστε η πατρίδα μας κι εμείς ξενιτεμένοι.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ